حسنعلى خان افشار

209

سفرنامه لرستان و خوزستان ( فارسى )

خرابه‌هاى آنها هنوز پابرجا است و مهم‌ترين آنها ، قلعهء شهنشاه ، چمشك ، قلعه نصير ، ميشوند ، رزه ، حسينيه و صالح‌آباد است . راه منگره كه به صورت خط مستقيمى با جهت شمال به جنوب ، خرم‌آباد را به دزفول متصل مىكند بيش‌تر براى ايلات منطقه و مسافران محلى استفاده مىشده است و جهانگردان و نيروهاى دولتى كمتر از آن مىگذشته‌اند . اين راه از بزرگترين كوه‌هاى منطقه - هشتاد پهلو - مىگذرد و بسيار سخت و دشوار مىباشد . از مهم‌ترين منزلگاه‌هاى آن مىتوان كرگاه ، كوگان ( كبگان ) ، طايى ، پيرمار ، كوه بىآب ، منگره و قيلاب را نام برد . « 1 » 6 . منطقه‌اى در دامنهء جنوبى كوه مهله كه شهر پلدختر در آن بنا شده است و دو رود كشكان و سيمره در آنجا به هم مىپيوندند . راولينسون مىنويسد : جلگه جايدر به هنگام بهار سراسر پوشيده از سبزى و انواع گل‌هاى خودرو است و همانند بهشت است . اين منطقه به وسيلهء 300 خانوار ده‌نشين كشت مىگردد و فزون بر اين قشلاق طايفه حسنوند است . « 2 » 7 . مانگوره ، منگره ، مانگره ، مونگره . از دهستان‌هاى بخش الوار گرمسيرى شهرستان انديمشك است كه در شمال شرقى قلعه رزه قرار دارد . مهم‌ترين كوه‌هاى آن چوونى ، چناره و باريك آب است كه سرچشمهء رودخانه‌هاى بلارود و زال مىباشند . منگره از خوش آب و هواترين مناطق لرستان مىباشد و باغهاى انار آن بسيار مشهور است . اهالى آن « مير » هستند . چريكف آنجا را چنين وصف مىكند : در لرستان خانه‌هاى منگره در كوه‌ها در ميان باغات روى هم ساخته شده است و حوض‌هاى متعدد و آب‌هاى سرد دارد و باد متصل مىوزد . . . برف آنجا از چهار الى ده روز بيش‌تر دوام نمىكند . . . زمين منگره سنگلاخ است و در ميان سنگ‌ها درخت‌هاى كوچك فندق روييده شده است . هر پارچه سنگى را كه بلند كنى در زير آن عقرب پيدا مىشود و در همهء آن صفحات مار زيادى ديده مىشود . . . در ايام عيد اهالى كوهستان تيراندازى مىكنند و در جنگل آتش مىسوزانند .

--> ( 1 ) . نك : راولينسون ، گذر از زهاب به خوزستان ، ص ص 129 - 136 ؛ فيلبرگ ، ايل‌پاپى ، ص ص 11 - 12 ؛ ايزدپناه ، حميد ، آثار باستانى و تاريخ لرستان ، ج 1 ، ص ص 53 - 59 ؛ محمود ميرزا ، مجمع محمود ( مقصود جهان ) ، ص ص 389 - 403 ؛ ادموند . . . ، دو سفرنامه دربارهء لرستان ، ص 159 . ( 2 ) . راولينسون ، گذر از زهاب به خوزستان ، ص 70 ، و نيز نك : جغرافيايى لرستان ( پيشكوه و پشتكوه ) ، ص 60 .